STANDARDY OCHRONY MAŁOLETNICH
Fundacja Rodzinnej Opieki Zastępczej „Ja i Mój Dom” w Łodzi
WERSJA PEŁNA
Data przyjęcia: 14.08.2024 r.
Osoba odpowiedzialna za przyjmowanie zgłoszeń, koordynację interwencji i monitoring:
Małgorzata Skoneczka – Wiceprezes Fundacji
Fundacja „Ja i Mój Dom” | Standardy Ochrony Małoletnich |
Rozdział I.
Postanowienia ogólne
§ 1.
Cel i podstawa Standardów
Niniejsze Standardy Ochrony Małoletnich, zwane dalej „Standardami”, określają zasady zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży uczestniczącym w działaniach Fundacji Rodzinnej Opieki Zastępczej „Ja i Mój Dom” w Łodzi, zwanej dalej „Fundacją”.
Standardy opracowano w szczególności na podstawie art. 22b i art. 22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, z uwzględnieniem przepisów o ochronie danych osobowych, prawie do wizerunku oraz obowiązków zawiadamiania właściwych organów.
Celem Standardów jest ochrona małoletnich przed krzywdzeniem, określenie zasad bezpiecznych relacji, sposobu reagowania na podejrzenie krzywdzenia oraz zasad udzielania dziecku wsparcia.
Każde dziecko ma prawo do szacunku, ochrony godności, prywatności, bezpieczeństwa i życia wolnego od przemocy. Dobro i bezpieczeństwo dziecka mają pierwszeństwo.
Standardy stosuje się z uwzględnieniem wieku, stanu zdrowia, niepełnosprawności, poziomu rozwoju, potrzeb komunikacyjnych i indywidualnej sytuacji dziecka.
§ 2.
Zakres stosowania
Standardy obowiązują osoby wykonujące zadania na rzecz Fundacji lub uczestniczące w jej działaniach, jeżeli ich rola wiąże się z kontaktem z małoletnimi, w szczególności pracowników, współpracowników, członków władz w zakresie wykonywanych zadań, wolontariuszy, praktykantów, specjalistów, wychowawców, opiekunów i prowadzących zajęcia.
Standardy obejmują działania organizowane lub współorganizowane przez Fundację, w tym zajęcia i warsztaty, działalność Klubu Elfiki, spotkania, wydarzenia, wycieczki, wyjazdy, wypoczynek i inne aktywności z udziałem małoletnich.
W przypadku współpracy z innym organizatorem lub podmiotem Fundacja ustala zasady współdziałania w zakresie ochrony małoletnich i przekazuje informacje o obowiązujących procedurach.
Standardy nie zastępują odrębnych obowiązków wynikających z przepisów regulujących pieczę zastępczą, organizację wypoczynku, oświatę ani działalność innych podmiotów.
Rozdział II.
Zasady bezpiecznych relacji
§ 3.
Relacje personelu z dziećmi
Każde dziecko jest traktowane z szacunkiem, cierpliwością i uwzględnieniem jego wieku, potrzeb, możliwości, granic i sytuacji życiowej.
Personel komunikuje się spokojnie, jasno i w sposób dostosowany do możliwości dziecka. Wysłuchuje dziecka, traktuje jego wypowiedzi poważnie i nie zawstydza go.
Nie wolno stosować przemocy fizycznej ani psychicznej, poniżać, wyśmiewać, zastraszać, szantażować, dyskryminować, izolować jako kary ani wykorzystywać przewagi lub zależności dziecka od osoby dorosłej.
Zakazane są zachowania seksualne wobec małoletniego, naruszanie jego intymności, składanie niestosownych propozycji, pokazywanie treści pornograficznych oraz utrwalanie lub rozpowszechnianie materiałów przedstawiających dziecko w sposób naruszający jego godność.
Kontakt fizyczny jest dopuszczalny wyłącznie, gdy jest uzasadniony sytuacją, potrzebami dziecka lub zapewnieniem mu bezpieczeństwa. Musi respektować granice dziecka; w miarę możliwości należy uprzedzić dziecko o czynności i uzyskać jego zgodę. Nie dotyczy to niezbędnych działań ratunkowych.
Pomoc przy czynnościach higienicznych, pielęgnacyjnych lub związanych ze zdrowiem odbywa się z poszanowaniem intymności, w zakresie niezbędnym i – gdy to możliwe – po wyjaśnieniu dziecku, co będzie wykonywane.
Nie wolno nawiązywać z dzieckiem relacji o charakterze romantycznym lub seksualnym, proponować mu alkoholu, nikotyny, narkotyków ani innych substancji psychoaktywnych.
Nie wolno prosić dziecka o zachowanie w tajemnicy sytuacji, która może zagrażać jego bezpieczeństwu. Nie wolno utrzymywać prywatnych kontaktów z dzieckiem w sposób ukrywany przed opiekunami lub Fundacją.
Kontakt z dzieckiem poza działaniami Fundacji, w tym telefoniczny i internetowy, powinien być związany z uzasadnionymi obowiązkami i prowadzony w sposób przejrzysty, z poszanowaniem zasad ochrony małoletnich.
W przypadku dzieci z niepełnosprawnościami lub trudnościami komunikacyjnymi należy zapewnić odpowiednie dostosowania, alternatywne sposoby komunikacji i czas potrzebny na wyrażenie potrzeb.
§ 4.
Bezpieczne relacje między dziećmi
Fundacja wspiera relacje oparte na szacunku, współpracy i poszanowaniu granic innych osób.
Niedopuszczalne są: przemoc fizyczna i psychiczna, groźby, nękanie, wykluczanie, poniżanie, dyskryminacja, wymuszanie, naruszanie intymności oraz rozpowszechnianie krzywdzących treści lub wizerunku.
Osoba, która zauważy przemoc lub otrzyma informację o niej, reaguje niezwłocznie, rozdziela uczestników, jeśli jest to konieczne i bezpieczne, zapewnia pomoc osobie pokrzywdzonej i informuje osobę odpowiedzialną.
Wobec dziecka stosującego przemoc podejmuje się działania wychowawcze i ochronne odpowiednie do wieku i sytuacji; nie stosuje się odwetu ani upokarzających kar.
Dziecko może zgłosić problem osobie dorosłej bez obawy przed karą, ośmieszeniem lub zlekceważeniem.
Rozdział III.
Bezpieczna organizacja działań i weryfikacja personelu
§ 5.
Organizacja zajęć, wydarzeń i wyjazdów
Zajęcia, wydarzenia, wycieczki i wyjazdy organizuje się z uwzględnieniem wieku, liczby uczestników, potrzeb dzieci, dostępności opieki i bezpieczeństwa.
Przed rozpoczęciem działania wyznacza się osoby odpowiedzialne za opiekę nad uczestnikami, sposób kontaktu w sytuacji nagłej oraz zasady odbioru dzieci i przekazywania ich rodzicom lub opiekunom, odpowiednio do charakteru wydarzenia.
Personel zna zasady reagowania na zagrożenia i wie, komu przekazać zgłoszenie. Dzieciom przekazuje się zrozumiałe informacje, do kogo mogą zwrócić się o pomoc.
Indywidualne spotkania ze specjalistą odbywają się w warunkach zapewniających bezpieczeństwo dziecka i poszanowanie prywatności, przy zachowaniu przejrzystości organizacyjnej.
W sytuacji wymagającej pomocy medycznej lub natychmiastowej ochrony dziecka należy niezwłocznie podjąć działania, w tym wezwać odpowiednie służby.
W czasie wyjazdów i wypoczynku stosuje się również przepisy szczególne dotyczące organizacji wypoczynku, transportu, opieki i bezpieczeństwa.
§ 6. Weryfikacja osób pracujących z małoletnimi
Przed dopuszczeniem osoby do działalności objętej ustawowym obowiązkiem weryfikacji Fundacja wykonuje wszystkie czynności sprawdzające wymagane prawem, odpowiednio do rodzaju powierzonych zadań.
Weryfikacja obejmuje w szczególności sprawdzenie w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym w zakresie wymaganym przepisami oraz uzyskanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego albo odpowiednich dokumentów i oświadczeń, jeżeli przewidują je przepisy.
Osoba dopuszczana do pracy przedstawia wymagane prawem dane, informacje, oświadczenia i dokumenty. W przypadku obywatelstwa lub zamieszkiwania w innych państwach stosuje się dodatkowe wymagania przewidziane ustawą.
Fundacja dokumentuje wykonanie weryfikacji i przechowuje dokumenty z zachowaniem zasad ochrony danych osobowych oraz ograniczeniem dostępu do osób upoważnionych.
Nie dopuszcza się do wykonywania zadań wymagających weryfikacji osoby, która nie została sprawdzona zgodnie z prawem albo której dane lub dokumenty wskazują na ustawową przeszkodę.
Weryfikacja jest przeprowadzana przed dopuszczeniem do działalności z małoletnimi, a nie dopiero po rozpoczęciu wykonywania zadań.
Rozdział IV.
Procedura interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia
§ 7.
Przyjmowanie zgłoszeń
Każda osoba, która poweźmie informację o krzywdzeniu dziecka, podejrzeniu krzywdzenia lub zagrożeniu jego bezpieczeństwa, niezwłocznie przekazuje ją osobie odpowiedzialnej.
Osobą odpowiedzialną za przyjmowanie zgłoszeń, koordynację interwencji i monitoring stosowania Standardów jest Małgorzata Skoneczka – Wiceprezes Fundacji.
Zgłoszenie może pochodzić od dziecka, rodzica lub opiekuna, pracownika, wolontariusza, specjalisty albo innej osoby posiadającej niepokojące informacje.
Zgłoszenie można przekazać osobiście, telefonicznie lub pisemnie, w tym na adres poczty elektronicznej Fundacji. Dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej udostępnia się dzieciom, rodzicom i personelowi.
Osoba przyjmująca zgłoszenie wysłuchuje zgłaszającego spokojnie, bez oceniania i bez sugerowania odpowiedzi. Nie obiecuje zachowania informacji w tajemnicy, jeżeli dla ochrony dziecka konieczne będzie przekazanie jej właściwym osobom lub instytucjom.
Jeżeli zgłoszenie dotyczy osoby odpowiedzialnej za przyjmowanie zgłoszeń, należy je przekazać innemu członkowi Zarządu lub osobie uprawnionej do reprezentowania Fundacji, która nie jest objęta zgłoszeniem.
§ 8.
Działania bezpośrednio po otrzymaniu zgłoszenia
W pierwszej kolejności ocenia się, czy dziecko znajduje się w bezpośrednim niebezpieczeństwie i czy potrzebuje natychmiastowej pomocy medycznej lub ochrony.
W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia należy wezwać służby ratunkowe pod numerem 112. Niezwłocznie podejmuje się działania, aby odseparować dziecko od źródła zagrożenia, o ile jest to możliwe i bezpieczne.
Osoba przyjmująca zgłoszenie zapisuje datę, osobę zgłaszającą (jeżeli ją ujawniono), opis zdarzenia i informacje przekazane przez dziecko lub zgłaszającego, bez prowadzenia samodzielnego przesłuchania.
Rozmowę z dzieckiem prowadzi się spokojnie, w bezpiecznym miejscu, w sposób dostosowany do jego wieku i możliwości. Nie zadaje się pytań sugerujących, nie naciska na szczegóły i nie konfrontuje dziecka z osobą podejrzewaną o krzywdzenie.
Osoba odpowiedzialna ustala niezbędne działania ochronne, wskazuje osoby odpowiedzialne za ich wykonanie i monitoruje ich realizację.
W przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa na szkodę małoletniego Fundacja składa zawiadomienie do policji lub prokuratury. Zawiadomienie nie może być uzależniane od przeprowadzenia wewnętrznego postępowania wyjaśniającego.
Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, a sytuacja wymaga ingerencji sądu opiekuńczego, Fundacja zawiadamia właściwy sąd rodzinny, w szczególności poprzez złożenie wniosku o wgląd w sytuację dziecka.
W przypadku podejrzenia przemocy domowej podejmuje się działania zgodne z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy domowej i przepisami dotyczącymi procedury „Niebieskie Karty”. Fundacja współpracuje z uprawnionymi podmiotami; procedurę wszczyna podmiot/osoba uprawniona na zasadach określonych prawem.
Jeżeli podejrzenie dotyczy pracownika, współpracownika lub wolontariusza, Fundacja podejmuje niezwłoczne środki chroniące dziecko, w tym może odsunąć tę osobę od kontaktu z małoletnimi do czasu wyjaśnienia sprawy, z poszanowaniem prawa i zasad bezpieczeństwa.
Jeżeli podejrzenie dotyczy rodzica lub opiekuna, nie informuje się go o zgłoszeniu ani nie podejmuje z nim kontaktu, jeżeli mogłoby to narazić dziecko na niebezpieczeństwo lub utrudnić interwencję. Sposób i moment kontaktu ustala się z uwzględnieniem dobra dziecka i wskazań właściwych służb.
Fundacja współpracuje z właściwymi instytucjami, w szczególności policją, prokuraturą, sądem opiekuńczym, ośrodkiem pomocy społecznej i zespołem interdyscyplinarnym – stosownie do sytuacji i obowiązujących przepisów.
§ 9.
Plan wsparcia dziecka po ujawnieniu krzywdzenia
Po ujawnieniu krzywdzenia lub uzasadnionego podejrzenia krzywdzenia ustala się plan wsparcia dziecka, dostosowany do jego potrzeb, wieku, stanu zdrowia, niepełnosprawności i sytuacji rodzinnej.
Plan wsparcia obejmuje w szczególności: działania zapewniające bezpieczeństwo, wskazanie osób odpowiedzialnych za wsparcie, formy pomocy psychologicznej, pedagogicznej, medycznej lub prawnej, sposób zapewnienia dziecku poczucia bezpieczeństwa oraz termin oceny skuteczności podjętych działań.
Plan opracowuje osoba odpowiedzialna we współpracy – odpowiednio do sytuacji – z dzieckiem, jego bezpiecznym rodzicem lub opiekunem, specjalistami i właściwymi instytucjami. Nie włącza się osoby podejrzewanej o krzywdzenie, jeżeli mogłoby to zagrozić dziecku.
Plan jest monitorowany i w razie potrzeby modyfikowany. Dziecku przekazuje się informacje o podejmowanych działaniach w sposób dla niego zrozumiały.
§ 10.
Dokumentowanie i przechowywanie interwencji
Każde zgłoszenie oraz podjęte działania dokumentuje się rzeczowo, z podaniem dat, osób uczestniczących, opisu zgłoszenia, ustaleń, decyzji, zawiadomień i udzielonego wsparcia.
Dokumentację przechowuje się w odrębnym, zabezpieczonym miejscu lub systemie, z dostępem ograniczonym do osób upoważnionych.
Informacje przekazuje się wyłącznie osobom i instytucjom, którym są niezbędne do ochrony dziecka lub wykonania obowiązków prawnych.
Dokumentację przechowuje się przez okres wynikający z przepisów prawa i przyjętych w Fundacji zasad, z uwzględnieniem ochrony danych osobowych.
Rozdział V.
Ochrona wizerunku, prywatności i danych osobowych
§ 11.
Wizerunek dziecka
Utrwalanie, wykorzystywanie i publikowanie wizerunku dziecka odbywa się zgodnie z przepisami prawa, w szczególności przepisami o ochronie danych osobowych i prawie do wizerunku.
Przed publikacją wizerunku uzyskuje się zgodę osoby uprawnionej, jeżeli jest wymagana, oraz – stosownie do wieku i dojrzałości – uwzględnia się zdanie dziecka. Zgoda powinna określać cel i zakres wykorzystania wizerunku.
Brak zgody na publikację wizerunku nie może skutkować wykluczeniem dziecka z zajęć ani gorszym traktowaniem.
Nie publikuje się materiałów, które mogłyby narazić dziecko na ośmieszenie, stygmatyzację, niebezpieczeństwo lub ujawnienie jego sytuacji rodzinnej, zdrowotnej albo opiekuńczej.
Zdjęcia i nagrania wykonują i udostępniają wyłącznie osoby upoważnione, w sposób bezpieczny. Nie wolno utrwalać ani rozpowszechniać wizerunku dziecka w sytuacjach intymnych, kryzysowych lub naruszających jego godność.
§ 12.
Dane osobowe i informacje o dziecku
Informacje o sytuacji rodzinnej, zdrowiu, niepełnosprawności, doświadczeniach i trudnościach dziecka są poufne.
Dostęp do informacji mają wyłącznie osoby, którym jest on niezbędny do wykonywania obowiązków.
Nie wolno udostępniać danych dziecka osobom nieuprawnionym ani wykorzystywać ich w celach niezwiązanych z działalnością Fundacji.
Dokumenty zawierające dane dzieci przechowuje się w sposób zabezpieczający je przed dostępem osób nieuprawnionych, utratą lub zniszczeniem.
Rozdział VI.
Bezpieczeństwo w Internecie i ochrona przed szkodliwymi treściami
§ 13.
Korzystanie z urządzeń i Internetu
Jeżeli Fundacja udostępnia dzieciom urządzenia lub zapewnia dostęp do Internetu, określa zasady korzystania z tych zasobów, nadzoru i reagowania na zagrożenia.
Personel podejmuje działania adekwatne do rodzaju aktywności, aby ograniczać ryzyko dostępu do treści pornograficznych, przemocowych, nawołujących do nienawiści, samookaleczeń, samobójstwa, używania substancji psychoaktywnych lub innych treści szkodliwych.
Dzieci zachęca się do zgłaszania sytuacji, w których ktoś je nęka, szantażuje, straszy, namawia do spotkania, wysyłania zdjęć lub ujawnienia danych.
W razie ujawnienia cyberprzemocy, niebezpiecznego kontaktu lub szkodliwych treści należy zabezpieczyć dziecko, niezwłocznie poinformować osobę odpowiedzialną i – jeżeli jest to potrzebne – opiekuna oraz właściwe instytucje.
Nie należy rozpowszechniać materiałów przedstawiających krzywdzenie. W miarę możliwości zabezpiecza się dowody w sposób nienaruszający prywatności dziecka i przekazuje je właściwym służbom.
Personel nie nawiązuje z dziećmi prywatnych, niejawnych kontaktów internetowych. Komunikacja związana z działalnością Fundacji odbywa się w sposób przejrzysty i w kanałach zaakceptowanych przez Fundację.
Rozdział VII.
Przygotowanie personelu i udostępnianie Standardów
§ 14.
Przygotowanie personelu do stosowania Standardów
Za koordynację przygotowania personelu do stosowania Standardów odpowiada Małgorzata Skoneczka – Wiceprezes Fundacji.
Do zadań osoby koordynującej należy przekazanie personelowi treści Standardów, omówienie zasad bezpiecznych relacji, sposobów rozpoznawania sygnałów krzywdzenia, procedury zgłoszeń i interwencji oraz zasad dokumentowania zdarzeń.
Osoba koordynująca powinna znać treść Standardów, podstawowe obowiązki prawne Fundacji, zasady reagowania na krzywdzenie oraz sposób kontaktu z właściwymi służbami i instytucjami. W razie potrzeby korzysta ze wsparcia specjalistów lub szkoleń.
Każda osoba dopuszczona do pracy z małoletnimi potwierdza zapoznanie się ze Standardami i zobowiązuje się do ich przestrzegania. Potwierdzenie przechowuje się w dokumentacji Fundacji.
Nowe osoby zapoznaje się ze Standardami przed dopuszczeniem do kontaktu z małoletnimi.
§ 15.
Udostępnianie Standardów
Pełna wersja Standardów jest udostępniana w miejscu prowadzenia działań Fundacji oraz na stronie internetowej Fundacji, jeżeli jest prowadzona.
W widocznym miejscu w lokalu Fundacji udostępnia się wersję pełną i skróconą, przeznaczoną dla małoletnich.
Rodzicom, opiekunom prawnym i faktycznym oraz dzieciom wskazuje się, gdzie można zapoznać się ze Standardami i komu zgłaszać niepokojące sytuacje.
Wersja skrócona jest napisana prostym, zrozumiałym językiem i dostosowana do wieku, poziomu rozwoju oraz możliwości komunikacyjnych dzieci, w tym dzieci z niepełnosprawnościami.
W razie potrzeby Standardy wyjaśnia się dziecku indywidualnie, z wykorzystaniem komunikacji alternatywnej lub wspomagającej.
Rozdział VIII.
Monitoring i postanowienia końcowe
§ 16.
Monitoring i przegląd Standardów
Za monitorowanie stosowania Standardów oraz przyjmowanie informacji o potrzebie ich aktualizacji odpowiada Małgorzata Skoneczka – Wiceprezes Fundacji.
Standardy podlegają ocenie co najmniej raz na dwa lata, a także wcześniej, jeżeli zmienią się przepisy, charakter działalności Fundacji lub ujawnią się okoliczności wskazujące na potrzebę zmian.
W ramach oceny zbiera się informacje od personelu, analizuje zgłoszenia i sposób realizacji interwencji oraz sprawdza dostępność i zrozumiałość Standardów dla dzieci i opiekunów.
Wnioski z przeglądu dokumentuje się na piśmie. W razie potrzeby przygotowuje się zmiany i przedstawia je właściwemu organowi Fundacji do przyjęcia.
§ 17.
Wejście w życie
Standardy wchodzą w życie z dniem ich formalnego przyjęcia przez właściwy organ Fundacji, zgodnie ze statutem i zasadami reprezentacji.
Zmiany Standardów wprowadza się w trybie przyjętym w Fundacji.
Standardy przyjęto dnia 14 sierpnia 2024 r. – data ta powinna odpowiadać rzeczywistej dacie podjęcia uchwały lub innego właściwego aktu przyjęcia.
Dane kontaktowe osoby odpowiedzialnej
Małgorzata Skoneczka – Wiceprezes Fundacji Rodzinnej Opieki Zastępczej „Ja i Mój Dom” w Łodzi
Telefon: 794-628-738
E-mail: dom_lodz1@o2.pl
Adres do zgłoszeń: osobiście, telefonicznie lub pisemnie na dane kontaktowe Fundacji.
Wersja Standardów dla dzieci
TWOJE BEZPIECZEŃSTWO JEST WAŻNE!
Masz prawo do szacunku, prywatności, pomocy i ochrony. Nikt nie może Cię bić, straszyć, wyśmiewać, poniżać, szantażować ani dotykać w sposób, który jest dla Ciebie nieprzyjemny lub niebezpieczny.
Masz prawo powiedzieć „nie” i poprosić o pomoc. Jeśli ktoś Cię krzywdzi, namawia do tajemnicy, wysyła nieprzyjemne wiadomości, prosi o intymne zdjęcia albo sprawia, że się boisz – powiedz o tym zaufanej osobie dorosłej.
Możesz zgłosić problem Małgorzacie Skoneczka – Wiceprezes Fundacji:
telefon 794-628-738,
e-mail dom_lodz1@o2.pl.
Możesz też powiedzieć o tym innemu pracownikowi Fundacji.
Jeżeli ktoś jest w bezpośrednim niebezpieczeństwie, trzeba zadzwonić pod numer alarmowy 112.
Nikt nie ma prawa karać Cię za to, że prosisz o pomoc. Osoby dorosłe powinny Cię wysłuchać i zadbać o Twoje bezpieczeństwo.
W Internecie nie podawaj obcym swoich danych, adresu ani haseł. Nie wysyłaj intymnych zdjęć. Jeśli ktoś Cię straszy lub nęka, zachowaj wiadomości i powiedz o tym dorosłemu.
Jeśli trudno Ci mówić, możesz napisać, pokazać, narysować lub skorzystać z innego sposobu porozumiewania się. Twoje zdanie jest ważne.